معروف « صفا » و « مروه » بود . در بسيارى از روايات ، كه از طرق شيعه و اهل تسنن آمده ، چنين بازگو شده است كه : در عصر جاهليت ، مشركان در بالاى كوه « صفا » بتى نصب كرده بودند به نام « اساف » و بر كوه « مروه » بت ديگرى به نام « نائله » ، به هنگام سعى از اين دو كوه بالا مىرفتند و آن دو بت را به عنوان تبرك با دست خود مسح مىكردند . « 1 » مسلمانان به خاطر اين موضوع از سعى ميان صفا و مروه كراهت داشتند و فكر مىكردند در اين شرائط سعى صفا و مروه كار صحيحى نيست . آيهء فوق نازل شد و به آنها اعلام داشت « صفا » و « مروه » از شعائر خداوند است اگر مردم نادان آنها را آلوده كرده‌اند دليل بر اين نيست كه مسلمانان فريضهء سعى را ترك كنند . ضمناً در اين كه آيهء شريفه در چه موقع نازل شد ، گفتگو است ، طبق پاره‌اى از روايات ، به هنگام « عمرة القضا » ( سال هفتم هجرى ) بوده است و يكى از شرائط پيامبر صلى الله عليه و آله با مشركان در اين سفر اين بود كه آن دو بت را از صفا و مروه بردارند ، آنها نيز به اين شرط عمل كردند ولى بعد آنها را به جاى خود باز گرداندند ! همين عمل ، سبب شد كه بعضى از مسلمانان از سعى صفا و مروه خوددارى كنند كه آيهء شريفه آنها را نهى كرد . « 2 » و بعضى احتمال داده‌اند : آيه ، در « حجة الوداع » ( آخرين حج پيامبر در سال دهم هجرى ) نازل شده است ، اگر اين احتمال را قبول كنيم مسلماً در آن زمان نه تنها در صفا و مروه بتى وجود نداشت ، بلكه در محيط « مكّه » نيز از بت اثرى نبود ، بنابراين بايد قبول كنيم اين ناراحتى مسلمانان از سعى ميان صفا و مروه به خاطر همان سابقهء تاريخى و وضع گذشته آنها بوده كه بت « اساف » و « نائله » بر آنها قرار داشت . * * *

--> ( 1 ) « مجمع البيان » ، ذيل آيهء مورد بحث ؛ « جوامع الجامع » ، ج 1 ، ص 168 . ( 2 ) « كافى » ، ج 4 ، ص 435 ، ح 8 ؛ « وسائل الشيعه » ، ج 13 ، ص 468 ؛ « بحار الانوار » ، ج 96 ، ص 235 و 237 .